Tétrarchie
Un article de Wikivisual, l'encyclopédie libre.
La Tétrarchie est le système de gouvernement de l'Empire romain mis en place par Dioclétien à la fin du IIIe siècle pour faire face aux invasions barbares.
Sommaire |
[modifier] Le système politique
Sous la pression des invasions barbares, l'Empire romain connut une grave crise tout au long du IIIe siècle. Les empereurs eurent de plus en plus de mal à repousser les invasions, et l'armée prit, parallèlement à la croissance de ses effectifs, une place croissante dans l'État, désignant et renversant les empereurs. Des guerres civiles s'ajoutèrent aux guerres étrangères, les légions d'une région désignant un général populaire empereur (dans l'espoir d'une prime que les nouveaux empereurs faisaient à leurs troupes : le donativum). Il arriva que certaines parties de l'empire fassent sécession (voir l'Empire des Gaules).
Dioclétien, arrivé au pouvoir en étant désigné nouvel Auguste par ses troupes le 20 novembre 284, puis en éliminant ses concurrents Numérien et Carin, décida d'instaurer un nouveau système. Au lieu d'être seul empereur pour tout l'empire, il nomma Maximien César en 285, chargé de défendre la partie occidentale de l'empire. La répartition fut facile, une partie de l'empire (Balkans et Grèce en Europe, Proche-Orient, Égypte) utilisant traditionnellement le grec comme langue administrative, l'autre partie de l'empire (Italie, Gaules, Espagnes, Nord de l'Afrique, cours supérieur du Danube), utilisant le latin.
Cependant, l'empire n'était pas divisé, et Dioclétien gardait toute autorité sur son collègue et sur l'ensemble de l'empire et des légions. Il s'agissait d'une délégation de pouvoir. Comme de nombreux empereurs, il choisit un dieu le protégeant particulièrement, ce fut Jupiter. Maximien se fit attribuer quant à lui celui de Hercule et fut bientôt élevé au rang d'Auguste, égalant en titulature Dioclétien.
Dioclétien est l'empereur « Jupitérien » qui organise le monde et assure sa continuité, aidé de son césar. Maximien est empereur « Herculien » qui combat les ennemis et rétablit l'ordre du monde. Les quatre empereurs sont honorés comme des dieux. Dioclétien considère l'impérium comme une fonction et pas comme un pouvoir personnel à vie. Il veut restaurer les valeurs qui ont fait de Rome une puissance imbattable pendant trois siècles, c'est un conservateur. Il prône le retour aux traditions, la fin de la transmission familiale de la dignité impériale et la vénération des dieux traditionnels de Rome contre tous les dieux venus d'Orient qui déstabilisent l'Empire, le Christ parmi eux.
En 293, satisfait du fonctionnement de ce duumvirat, il le développa. Chaque Auguste se choisit un nouveau collègue, chargé de l'assister dans sa partie d'empire, qui serait nommé César et devant succéder à l'Auguste qu'il assistait dans un premier temps. Des règles sévères furent fixées pour le choix quant à l'expérience et la qualification de la personne choisie. Il interdit également de choisir un fils comme César.
Les deux généraux choisis furent Galère par Dioclétien, et Constance Chlore par Maximien.
[modifier] Histoire de la Tétrarchie
La première Tétrarchie, dominée par Dioclétien, fonctionna parfaitement. Elle est le résultat d'une approche pragmatique de l'imperium par Dioclétien : l'Empire doit faire face à trop de menaces pour être tenu par un seul homme. La tétrarchie n'est pas un système politique a priori mais bien le résultat d'une expérience convaincante.
Quand Dioclétien et Maximien prirent leur retraite 20 ans après leur prise de pouvoir au cours d'un fabuleux triomphe, leurs Césars respectifs, Galère et Constance Chlore, les remplacèrent et deux Césars leur furent à leur tour adjoints, respectivement Maximin Daïa et Sévère. Mais c'est bien Dioclétien qui oblige Maximien à abandonner le pouvoir pour redevenir un simple particulier, celui-ci refuse au fond cette décision. Après le départ de Dioclétien, le système s'affaisse et l'ancien jupitérien doit réintervenir plusieurs fois pour rétablir l'ordre.
Mais le système fut perturbé par la mort de Constance Chlore en 306. Constantin Ier et Maxence prirent d'eux-mêmes le pouvoir, l'un en Bretagne, l'autre à Rome, en violation de toutes les règles: c'est un retour à la transmission familiale. Très vite, ils se déclarèrent tous les deux Augustes. Profitant de la défaite de Sévère face à Maxence, alors qu'il tentait de récupérer la zone de l'empire qui lui était dévolue, Maximien reprit son titre d'Auguste et fit exécuter Sévère. Galère, malade, désigna alors Licinius pour remplacer celui-ci. Enfin, Domitius Alexander se fit proclamer en Afrique du Nord. Il y eut donc à un moment sept empereurs à la fois, tous revendiquant le titre d'Auguste.
Par la suite, Constantin élimina Maximien, Maxence lors de la célèbre bataille du pont Milvius, Domitius Alexander, Constantin Maxence. Pendant ce temps, en Orient, après la mort de Galère, Licinius affronta Maximin Daïa et finit par l'abattre. En 324, Constantin Ier vint à bout de Licinius.
[modifier] Échec et adaptation de la tétrarchie
Seul Auguste à partir de 324, Constantin perpétua à son avantage le système collégial et divin de la tétrarchie en le combinant au principe dynastique : anciens Césars, devinrent simultanément Augustes. Le dernier vivant Constance II s'adjoint à son tour des Césars, étroitement surveillés Gallus puis Julien. Le titre de César ainsi dévalué ne fut plus que rarement décerné, et l'Empire revint à la collégialité de deux Augustes liés par la parenté.
[modifier] Voir les tétrarques
De nos jours on peut admirer une statue en porphyre des tétrarques enchassée dans un angle extérieur de la basilique Saint-Marc de Venise, fruit du pillage de Constantinople par les Vénitiens après la IVe croisade. Les personnages se tiennent deux par deux avec un peu de raideur, mais la statue est un précieux document historique sur le costume militaire romain du début du IVe siècle.
[modifier] Tableau récapitulatif
Note : en pourpre sont écrits les noms des dirigeants légaux et légitimes
<td width="102" style="width: 76.35pt; border: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #FFCC00">
</td> <td width="452" colspan="6" style="width: 339.25pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: 1.0pt solid windowtext; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: crimson"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Augustes</td> <td width="449" colspan="2" style="width: 336.8pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: 1.0pt solid windowtext; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: crimson"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> CÉsars</td> </tr> <tr> <td width="102" rowspan="2" style="width: 76.35pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: crimson"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Première Tétrarchie (285-305)</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.5pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Orient</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.75pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Occident</td> <td width="225" style="width: 169.1pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Orient</td> <td width="224" style="width: 167.7pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Occident</td> </tr> <tr style="height: 43.15pt"> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.5pt; height: 43.15pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Dioclétien, Primus Augustus</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.75pt; height: 43.15pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Maximien Hercule</td> <td width="225" style="width: 169.1pt; height: 43.15pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Galère</td> <td width="224" style="width: 167.7pt; height: 43.15pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Constance Chlore</td> </tr> <tr style="height: 43.0pt"> <td width="102" style="width: 76.35pt; height: 43.0pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: crimson"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Deuxième Tétrarchie (305-306)</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.5pt; height: 43.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Galère, Primus Augustus</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.75pt; height: 43.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Constance Chlore</td> <td width="225" style="width: 169.1pt; height: 43.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Maximin Daïa</td> <td width="224" style="width: 167.7pt; height: 43.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Sévère</td> </tr> <tr style="height: 13.85pt"> <td width="102" rowspan="2" style="width: 76.35pt; height: 13.85pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: crimson"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Troisième Tétrarchie (306)</td> <td width="151" colspan="2" style="width: 113.0pt; height: 13.85pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Orient</td> <td width="151" colspan="2" style="width: 113.0pt; height: 13.85pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Occident</td> <td width="151" colspan="2" style="width: 113.25pt; height: 13.85pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Rome</td> <td width="225" rowspan="2" style="width: 169.1pt; height: 13.85pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Maximin Daïa</td> <td width="224" rowspan="2" style="width: 167.7pt; height: 13.85pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Constantin</td> </tr> <tr style="height: 19.5pt"> <td width="151" colspan="2" style="width: 113.0pt; height: 19.5pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Galère, Primus</td> <td width="151" colspan="2" style="width: 113.0pt; height: 19.5pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Sévère</td> <td width="151" colspan="2" style="width: 113.25pt; height: 19.5pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center">Maxence, usurpateur</td> </tr> <tr style="height: 24.45pt"> <td width="102" rowspan="2" style="width: 76.35pt; height: 24.45pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: crimson"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> 308</td> <td width="113" style="width: 84.75pt; height: 24.45pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Orient</td> <td width="113" colspan="2" style="width: 84.75pt; height: 24.45pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Occident</td> <td width="113" colspan="2" style="width: 84.75pt; height: 24.45pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Italie et Espagne</td> <td width="113" style="width: 85.0pt; height: 24.45pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Afrique</td> <td width="449" colspan="2" rowspan="2" style="width: 336.8pt; height: 24.45pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: white"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Maximin Daïa</td> </tr> <tr style="height: 41.0pt"> <td width="113" style="width: 84.75pt; height: 41.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Galère, Primus Augustus</td> <td width="113" colspan="2" style="width: 84.75pt; height: 41.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center">Constantin</td> <td width="113" colspan="2" style="width: 84.75pt; height: 41.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center">Maxence et Maximien</td> <td width="113" style="width: 85.0pt; height: 41.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center">Domitius Alexander</td> </tr> <tr style="height: 16.05pt"> <td width="102" rowspan="3" style="width: 76.35pt; height: 16.05pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: crimson"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> 308, après Carnuntum</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.5pt; height: 16.05pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Orient</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.75pt; height: 16.05pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Occident</td> <td width="225" style="width: 169.1pt; height: 16.05pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Orient</td> <td width="224" style="width: 167.7pt; height: 16.05pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Occident</td> </tr> <tr style="height: 27.5pt"> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.5pt; height: 27.5pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Galère, Primus Augustus</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.75pt; height: 27.5pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Licinius</td> <td width="225" rowspan="2" style="width: 169.1pt; height: 27.5pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Maximin Daïa</td> <td width="224" rowspan="2" style="width: 167.7pt; height: 27.5pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Constantin</td> </tr> <tr style="height: 17.25pt"> <td width="452" colspan="6" style="width: 339.25pt; height: 17.25pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center">Maxence et Domitius Alexander, usurpateurs</td> </tr> <tr> <td width="102" style="width: 76.35pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: crimson"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> 310</td> <td width="452" colspan="6" style="width: 339.25pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Galère, Primus Augustus, Licinus
Constantin, Maximin Daïa, élevés par Galère
Maxence, Maximien Hercule et Domitius Alexander, usurpateurs</td> <td width="449" colspan="2" style="width: 336.8pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> </td> </tr> <tr style="height: 9.35pt"> <td width="102" rowspan="2" style="width: 76.35pt; height: 9.35pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: crimson"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> 311</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.5pt; height: 9.35pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Orient</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.75pt; height: 9.35pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: #E6E6E6"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Occident</td> <td width="449" colspan="2" rowspan="2" style="width: 336.8pt; height: 9.35pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> </td> </tr> <tr style="height: 12.0pt"> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.5pt; height: 12.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Licinus
Maximin Daïa</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.75pt; height: 12.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Constantin
Maxence, usurpateur</td> </tr> <tr> <td width="102" style="width: 76.35pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: crimson"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> 312</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.5pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Licinius
Maximin Daïa</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.75pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Constantin, Primus Augustus</td> <td width="449" colspan="2" style="width: 336.8pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> </td> </tr> <tr style="height: 22.15pt"> <td width="102" style="width: 76.35pt; height: 22.15pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: crimson"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> 313</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.5pt; height: 22.15pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Licinius</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.75pt; height: 22.15pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Constantin</td> <td width="449" colspan="2" style="width: 336.8pt; height: 22.15pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Bassianus, César d’un état-tampon entre Constantin et Licinus</td> </tr> <tr style="height: 92.7pt"> <td width="102" style="width: 76.35pt; height: 92.7pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: crimson"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> 317, après une première guerre entre Constantin et Licinius (accord)</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.5pt; height: 92.7pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Licinius</td> <td width="226" colspan="3" style="width: 169.75pt; height: 92.7pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Constantin</td> <td width="225" style="width: 169.1pt; height: 92.7pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Crispus et Constantin II, fils de Constantin</td> <td width="224" style="width: 167.7pt; height: 92.7pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.5pt double windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Licianinus, fils de Licinius</td> </tr> <tr style="height: 25.3pt"> <td width="102" style="width: 76.35pt; height: 25.3pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm; background: crimson"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> 326</td> <td width="901" colspan="8" style="width: 676.05pt; height: 25.3pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align:center"> Constantin, seul maître de l’Empire Romain</td> </table>
| Image:SPQRomani.svg SÉRIE ROME ANTIQUE Image:SPQRomani.svg |
|---|
| Monarchie romaine | République romaine | Empire romain | Empire romain d'Occident | Empire romain d'Orient |
</center>
da:Tetrarkiet de:Römische Tetrarchie el:Τετραρχία en:Tetrarchy fi:Tetrarkia gl:Tetrarquía he:טטררכיה it:Tetrarchia ja:テトラルキア nl:Tetrarchie no:Tetrarkiet pl:Tetrarchia pt:Tetrarquia ru:Тетрархия
sv:Tetrarki
